بررسی هزینه‌های واردات تویوتا لندکروز نشان می‌دهد ارزش اولیه خودرو تنها بخشی از بهای نهایی است و حقوق ورودی، مالیات، عوارض و هزینه‌های جانبی در بالا رفتن قیمت نقش مهمی دارند.
در ماه‌های اخیر واردات خودروهای لوکس با حجم موتور بالا با انتقادهایی همراه شده است. در این میان، محاسبه هزینه‌های ورود تویوتا لندکروزر VXR مدل ۲۰۲۶ فاصله قابل توجهی را میان ارزش اولیه و بهای تمام‌شده نشان می‌دهد. بر اساس ارقام واردکننده، خودرویی با ارزش اولیه حدود ۲۵٫۶ میلیارد تومان پس از افزودن هزینه‌های واردات به بهای تمام‌شده‌ای نزدیک به ۷۰٫۳ میلیارد تومان می‌رسد. پرسش این است که این فاصله از چه عواملی پدید می‌آید و چه میزان از آن به سود واردکننده مربوط است.
چطور خودرویی ۲۵ میلیاردی به ۷۰ میلیارد تومان می‌رسد؟
ارزش ارزی یک دستگاه تویوتا لندکروز سری ۳۰۰ مدل VXR سال ۲۰۲۶ حدود ۸۴ هزار و ۷۷۲ یورو اعلام شده است. با نرخ هر یورو حدود ۳۰۱ هزار و ۷۰۰ تومان، ارزش اولیه خودرو به حدود ۲۵٫۶ میلیارد تومان می‌رسد. در محاسبه واردکنندگان، با اضافه شدن ۱۵ درصد سود فروش و حدود ۱٫۲۸ میلیارد تومان هزینه گارانتی، این مبلغ به حدود ۳۰٫۷ میلیارد تومان افزایش می‌یابد. با این حال، این رقم هنوز هزینه‌های گمرکی، مالیات‌ها، عوارض و مخارج ترخیص و شماره‌گذاری را در بر نمی‌گیرد.
حقوق ورودی یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش هزینه است. در محاسبه گمرکی یک دستگاه لندکروز که یکی از واردکنندگان وارد کشور کرده، نرخ یورو حدود ۱۵۵ هزار تومان در نظر گرفته شده و ارزش گمرکی خودرو به همراه بیمه حدود ۱۳٫۲۲ میلیارد تومان برآورد شده است. تفاوت این رقم با ارزش اولیه در محاسبه واردکننده به اختلاف نرخ ارز و مبنای ارزش‌گذاری برمی‌گردد. بر پایه ارزش گمرکی اعلام‌شده، حقوق ورودی با نرخ ۱۶۵ درصد حدود ۲۱٫۸۲ میلیارد تومان است و با افزودن سایر مالیات‌ها و عوارض گمرکی، مجموع این پرداخت‌ها به حدود ۲۷٫۵۳ میلیارد تومان می‌رسد. به این ترتیب، در محاسبه ارائه‌شده مجموع حقوق و عوارض گمرکی از ارزش اولیه ۲۵٫۶ میلیارد تومانی خودرو بیشتر است.
هزینه واردات به پرداخت‌های گمرکی ختم نمی‌شود. استاندارد، بازرسی فیزیکی، بازرسی استاندارد و محیط زیست، بیمه حمل، انتقال خودرو از بندر به تهران، بیمه شخص ثالث، اسقاط و انبارداری نیز به هزینه‌ها اضافه می‌شوند. هزینه شماره‌گذاری و صدور مدارک هم در برآورد ارائه‌شده حدود ۱٫۶۹ میلیارد تومان است.
در مجموع، هزینه ترخیص این خودرو حدود ۳۲٫۵۸ میلیارد تومان برآورد شده است. این مبلغ در کنار حدود ۳۰٫۶۹ میلیارد تومان هزینه اولیه، شامل ارزش خودرو، سود فروش و گارانتی، جمع هزینه خرید و ترخیص را به حدود ۶۳٫۲۷ میلیارد تومان می‌رساند.
البته تمام هزینه‌های ترخیص درآمد دولت محسوب نمی‌شوند. بخشی به حقوق و عوارض گمرکی و مالیات مربوط است و بخش دیگر هزینه خدمات، بیمه، حمل‌ونقل و الزامات اجرایی واردات را پوشش می‌دهد. برای مشخص شدن سهم دولت باید نوع هر پرداخت و دریافت‌کننده آن جداگانه بررسی شود.
پس از رسیدن جمع خرید و ترخیص به حدود ۶۳٫۲۷ میلیارد تومان، دو مبلغ دیگر هم افزوده می‌شود: حدود ۶٫۳۳ میلیارد تومان مالیات بر ارزش افزوده، معادل ۱۰ درصد هزینه خرید و ترخیص در محاسبه ارائه‌شده، و حدود ۶۹۶ میلیون تومان عوارض هلال احمر که در بخش عوارض گمرکی نیز یک درصد محاسبه می‌شود. با اضافه شدن این دو رقم، بهای تمام‌شده نهایی به حدود ۷۰٫۳۰ میلیارد تومان می‌رسد.
به این ترتیب، حدود ۷ میلیارد تومان پس از جمع هزینه خرید و ترخیص از محل مالیات بر ارزش افزوده و عوارض هلال احمر به مبلغ نهایی اضافه می‌شود. بنابراین رسیدن ارزش اولیه از حدود ۲۵٫۶ میلیارد تومان به بهای تمام‌شده ۷۰٫۳ میلیارد تومان نتیجه یک تعرفه یا عوارض مشخص نیست و از مجموعه هزینه خرید، حقوق ورودی، مالیات‌ها، عوارض و مخارج متعدد واردات حاصل می‌شود.
چرا هزینه‌های جانبی واردات سنگین است؟
هزینه واردات تنها به خرید خودرو و پرداخت حقوق ورودی محدود نمی‌شود. برای عرضه در بازار باید مخارجی مانند استاندارد، بازرسی، بیمه، حمل، اسقاط و شماره‌گذاری نیز پرداخت شود. در لندکروز مورد بررسی، هزینه گواهی‌های اسقاط نیز قابل توجه است.
بر اساس اطلاعات موجود، برای این خودرو ۹ گواهی اسقاط تهیه می‌شود و قیمت هر گواهی با احتساب مالیات بر ارزش افزوده حدود ۶۶ میلیون تومان است. بنابراین هزینه این بخش به حدود ۵۹۴ میلیون تومان می‌رسد.
هزینه‌های شماره‌گذاری نیز صدور پلاک، مالیات نقل‌وانتقال، عوارض شهرداری و پرداخت‌های مرتبط را شامل می‌شود. مجموع این موارد در برآورد ارائه‌شده حدود ۱٫۶۹ میلیارد تومان اعلام شده است. واردکننده همچنین گفته هزینه ثبت سفارش که سال گذشته حدود ۱۹ میلیون تومان بوده، با تعرفه امسال می‌توانست از ۴۵ میلیون تومان بیشتر شود.
بخش دیگری از هزینه‌ها به عوارض مرتبط با آلایندگی مربوط است. به گفته واردکننده، با توجه به گروه مصرف سوخت این خودرو مبلغی معادل ۷٫۵ درصد و حدود ۲٫۰۶ میلیارد تومان در نظر گرفته شده که جدا از مالیات بر ارزش افزوده عمومی ۱۰ درصدی است. نحوه محاسبه و مبنای قانونی این پرداخت‌ها برای 90ورزشی تعیین دقیق سهم هر بخش از بهای نهایی اهمیت دارد.
آیا این گرانی به معنای سود بالای واردکننده است؟
با وجود بهای تمام‌شده حدود ۷۰٫۳ میلیارد تومانی لندکروزر، واردکنندگان می‌گویند سود فروش این خودرو حدود ۳٫۸ میلیارد تومان است. بر این اساس، تمام فاصله میان ارزش اولیه و بهای نهایی را نمی‌توان سود واردکننده دانست، زیرا بخشی از این مبلغ صرف حقوق ورودی، مالیات، عوارض و هزینه‌های اجرایی می‌شود. هزینه تأمین ارز نیز می‌تواند بر نتیجه نهایی اثر بگذارد.